Shloka 5
को दण्ड: कीदृशो दण्ड: किंरूप: किंपरायण: । किमात्मक: कथंभूत: कथंमूर्ति: कथ॑ं प्रभो,दण्ड क्या है? कैसा है? उसका स्वरूप किस तरहका है? और किसके आधारपर उसकी स्थिति है? प्रभो! उसका उपादान क्या है? उसकी उत्पत्ति कैसे हुई है? उसका आकार कैसा है?
ko daṇḍaḥ kīdṛśo daṇḍaḥ kiṃrūpaḥ kiṃparāyaṇaḥ | kimātmakaḥ kathaṃbhūtaḥ kathaṃmūrtiḥ kathaṃ prabho ||
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു— ദണ്ഡം എന്താണ്? അതിന്റെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണ്? അത് ഏതു രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു, ഏതു പരമ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് അത് നിലകൊള്ളുന്നത്? പ്രഭോ! അത് ഏതു തത്ത്വത്തിൽ നിന്നാണ് ഘടിതം, അതിന്റെ ഉദ്ഭവം എങ്ങനെ, പിന്നെ അത് ഏതു വിധത്തിലുള്ള ആകൃതി/മൂർത്തി ധരിക്കുന്നു?
युधिछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse frames daṇḍa as a profound ethical and metaphysical principle, not merely physical punishment: Yudhiṣṭhira seeks to understand its nature, rightful basis, and proper embodiment so that royal power can be aligned with dharma rather than arbitrary force.
In the Śānti Parva’s discourse on kingship and peace, Yudhiṣṭhira questions a revered authority about daṇḍa—its definition, form, foundation, and origin—preparing for a systematic teaching on just governance and the disciplined use of power.