Shloka 15
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
नीलोत्पलदलश्यामश्नतुर्वष्ट श्वतुर्भुज: । अष्टपान्नैकनयन: शंकुकर्णोर्ध्वरीमवान्,इसके शरीरकी कान्ति नील कमलदलके समान श्याम है, इसके चार दाढ़ें और चार भुजाएँ हैं। आठ पैर और अनेक नेत्र हैं। इसके कान खूँटेके समान हैं और रोएँ ऊपरकी ओर उठे हुए हैं
nīlotpaladalaśyāmaś caturdaṃṣṭraś caturbhujaḥ | aṣṭapān naikanayanaḥ śaṅkukarṇordhvaromavān ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ ദേഹകാന്തി നീലോത്പലദളത്തെപ്പോലെ ശ്യാമമാണ്. അവന് നാല് ദംഷ്ട്രകളും നാല് ഭുജങ്ങളും; എട്ട് പാദങ്ങളും അനേകം നേത്രങ്ങളും ഉണ്ട്. അവന്റെ കാതുകൾ കുത്തുപോലെ, ദേഹരോമങ്ങൾ മേലോട്ടുയർന്ന് നിൽക്കും. ഈ വിവരണം ഭയജനകവും അത്ഭുതജനകവുമായ രൂപത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse uses vivid physical imagery to communicate moral and psychological impact: certain beings or forces are portrayed as terrifying and extraordinary to signal their power and the seriousness of the ethical situation being discussed in Bhishma’s instruction.
In Bhishma’s discourse in the Shanti Parva, he describes a formidable figure with striking, non-human features—dark like a blue lotus petal, with multiple limbs and eyes—emphasizing awe and dread as part of the didactic narrative.