Shloka 22

Nakula’s Counsel on Yajña, Dāna, and Tyāga (नकुलोपदेशः—यज्ञदानत्यागविचारः)

Devanagari script

गृहस्थाश्रमिणस्तच्च यज्ञकर्म विरोधकम्‌ | तस्माद्‌ गार्हस्थ्यमेवेह दुष्करं दुर्लभ तथा,वह यज्ञकर्म गृहस्थाश्रमी पुरुषको एक मर्यादाके भीतर बाँध रखनेवाला है; इसलिये गा्हस्थ्यधर्म ही इस संसारमें दुष्कर और दुर्लभ है

Transliteration

gṛhasthāśramiṇas tac ca yajñakarma virodhakam | tasmād gārhasthyam eveha duṣkaraṃ durlabhaṃ tathā ||

Translation

ഗൃഹസ്ഥനു ഈ യജ്ഞകർമ്മം ഒരു മര്യാദാബന്ധനമായി നിന്നു അവനെ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിർത്തുന്നു; അതിനാൽ ഈ ലോകത്തിൽ ഗാർഹസ്ഥ്യധർമ്മം ശരിയായി അനുഷ്ഠിക്കുക വാസ്തവത്തിൽ ദുഷ്കരവും ദുർലഭവും ആകുന്നു.

Word by Word

• गृहस्थाश्रमिणः: householders (those in the householder-āśrama)
• गृहस्थाश्रमिणः: Karta
• Type: Noun
• Root: गृहस्थाश्रमिन्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• यज्ञकर्म: sacrificial duty/ritual action
• यज्ञकर्म: Karma
• Type: Noun
• Root: यज्ञकर्मन्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• विरोधकम्: restricting; confining; obstructing
• Type: Adjective
• Root: विरोधक
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• तस्मात्: therefore; from that reason
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (तद्)

• गार्हस्थ्यम्: the householder state/dharma
• गार्हस्थ्यम्: Karta
• Type: Noun
• Root: गार्हस्थ्य
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• एव: indeed; alone
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• इह: here; in this world
• इह: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: इह

• दुष्करम्: difficult to do
• Type: Adjective
• Root: दुष्कर
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• दुर्लभम्: hard to obtain; rare
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• तथा: so; likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

Speaker

नकुल उवाच

Characters & Entities

• Nakula
• gṛhastha-āśrama
• yajña (sacrificial duty)