Shloka 1
अपन काल छा | अपड--#क+ द्ादशोड् ध्याय: नकुलका गृहस्थ-धर्मकी प्रशंसा करते हुए राजा युधिष्ठिरको समझाना वैशम्पायन उवाच अर्जुनस्य वच: श्रुत्वा नकुलो वाक्यमत्रवीत् | राजानमभिसप्प्रेक्ष्य सर्वधर्मभूतां वरम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! अर्जुनकी बात सुनकर नकुलने भी सम्पूर्ण धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ राजा युधिष्ठिरकी ओर देखकर कुछ कहनेको उद्यत हुए। शत्रुओंका दमन करनेवाले जनमेजय! महाबाहु नकुल बड़े बुद्धिमान् थे। उनकी छाती चौड़ी, मुख ताम्रवर्णका था। वे बड़े मितभाषी थे। उन्होंने भाईके चित्तका अनुसरण करते हुए कहा
Vaiśampāyana uvāca | Arjunasya vacaḥ śrutvā Nakulo vākyam abravīt | Rājānam abhisamprekṣya sarvadharmabhṛtāṃ varam |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അർജുനന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം നകുലനും സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാ യുധിഷ്ഠിരനെ നോക്കി, അവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ അവൻ ഒരുങ്ങി।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma-centered counsel: speech in a royal-ethical setting is framed as guidance offered with respect to the foremost dharmic authority (Yudhiṣṭhira), emphasizing deliberation, attentiveness, and alignment with righteous intent.
Vaiśampāyana narrates a transition in dialogue: after Arjuna has spoken, Nakula turns toward Yudhiṣṭhira and begins his own statement, setting up Nakula’s contribution to the discussion on conduct and duty.