Shloka 15
Śānti Parva 116: Criteria for Royal Servants and Administrative Competence (भृत्य-गुण-प्रश्नः / राजसेवक-लक्षणम्)
हितैषी कुलज: स्निग्ध: स राज्यफलमश्षुते
hitaiṣī kulajaḥ snigdhaḥ sa rājya-phalam aśnute
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ആരുടെ സേവകർ ജ്ഞാന-വിജ്ഞാനത്തിലും പ്രവർത്തനനൈപുണ്യത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, കുലീനരും, സ്നേഹശീലരുമായ സത്യഹിതൈഷികളുമാകുന്നുവോ, ആ രാജാവാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ രാജ്യഫലം അനുഭവിക്കുന്നത്. കാരണം സഹായികളില്ലാതെ ആരും ഒറ്റയ്ക്ക് രാജ്യം ഭരിക്കാനാവില്ല; സഹായികളില്ലാതെ ഒരു ലക്ഷ്യവും സിദ്ധിക്കുകയില്ല, സിദ്ധിച്ചാലും അവരുടെ കൂടാതെ അത് സുരക്ഷിതമായി നിലനിൽക്കുകയില്ല. അതിനാൽ യോഗ്യ സേവകരും സഹായി മിത്രങ്ങളും സ്ഥിരഭരണത്തിന് അനിവാര്യമാണ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s success depends on capable, loyal, and well-intentioned assistants; governance and the protection of gains are impossible in isolation, so selecting trustworthy and skilled attendants is a key duty of rājadharma.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira that effective rule requires a strong circle of competent and devoted servants and counselors, without whom neither administration nor security can be sustained.