Shloka 1
Vetasa-Nīti: The Reed and the Flood (वेतस-नीति)
अप-#-रू+ त्रयोदशाधिकशततमो< ध्याय: शक्तिशाली शत्रुके सामने बेंतकी भाँति नतमस्तक होनेका उपदेश--सरिताओं और समुद्रका संवाद युधिछिर उवाच राजा राज्यमनुप्राप्य दुर्लभं भरतर्षभ । अमित्रस्यातिवृद्धस्य कथं तिछेदसाधन:,युधिष्ठिरने पूछा--भरतश्रेष्ठ) राजा एक दुर्लभ राज्यको पाकर भी सेना और खजाना आदि साधनोंसे रहित हो तो सभी दृष्टियोंसे अत्यन्त बढ़े-चढ़े हुए शत्रुके सामने कैसे टिक सकता है?
Yudhiṣṭhira uvāca— rājā rājyam anuprāpya durlabhaṁ bharatarṣabha | amitrasyātivṛddhasya kathaṁ tiṣṭhet sādhanavarjitaḥ ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ! ദുർലഭമായ രാജ്യം ലഭിച്ചിട്ടും, സൈന്യവും ഖജനാവും മുതലായ ഉപാധികൾ ഇല്ലാത്ത രാജാവ് അത്യന്തം ശക്തനായ ശത്രുവിന്റെ മുന്നിൽ എങ്ങനെ ഉറച്ചു നിൽക്കാൻ കഴിയും?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a key problem of rājadharma: moral intent alone is insufficient for protecting a realm; a king must also possess practical means (sādhana)—military strength, wealth, and supporting resources—to resist an overwhelmingly powerful enemy.
In Śānti Parva’s instruction on kingship and policy, Yudhiṣṭhira asks an elder authority (addressed as ‘Bharatarṣabha’) how a king who has gained a kingdom but lacks resources can survive against a greatly strengthened adversary—setting up counsel on strategy, humility, and survival before power.