Shloka 12
Ālasyadoṣa-nirdeśa (On the Fault of Negligence) — The Camel’s Long-Neck Exemplum
स दृष्टवा मांसजीवी तु सुभृशं क्षुच्छुमान्वित: । अभक्षयत् ततो ग्रीवामुष्टस्य भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ। वह मांसजीवी गीदड़ अत्यन्त भूखके कारण कष्ट पा रहा था, अतः उसने ऊँटकी गर्दनका मांस काट-काटकर खाना आरम्भ कर दिया
sa dṛṣṭvā māṁsajīvī tu subhṛśaṁ kṣucchumānvitāḥ | abhakṣayat tato grīvām uṣṭasya bharatarṣabha ||
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! ഒട്ടകത്തെ കണ്ട മാംസഭോജി കുറുക്കൻ അത്യന്തം വിശപ്പാൽ പീഡിതനായി; പിന്നെ ഒട്ടകത്തിന്റെ കഴുത്ത് കടിച്ചുകീറി തിന്നാൻ തുടങ്ങി.
उड्ड उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates how overpowering hunger and ingrained predatory disposition can eclipse restraint, leading to harmful action; ethically, it cautions that unchecked impulses (kṣudh/kāma) can push one away from dharma and compassion.
A flesh-eating jackal, suffering acute hunger, sees a camel and begins to feed by biting and devouring the camel’s neck, depicting opportunistic violence driven by need and habit.