Shloka 233
Satya–Anṛta Viveka (Discrimination between Truth and Falsehood) | सत्य–अनृत विवेकः
धनमित्येव पापानां सर्वेषामिह निश्चय: । जो दुष्ट धर्ममार्गसे भ्रष्ट होकर आसुरी प्रवृत्तिमें लगा रहता है और स्वधर्मका परित्याग करके पापसे जीविका चलाना चाहता है, कपटसे जीवन-निर्वाह करनेवाले उस पापात्माको सभी उपायोंसे मार डालना चाहिये; क्योंकि सभी पापात्माओंका यही विचार रहता है कि जैसे बने, वैसे धनको लूट-खसोट कर रख लिया जाय
dhanam ity eva pāpānāṃ sarveṣām iha niścayaḥ |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ഇവിടെ എല്ലാ പാപികളുടെയും ഉറച്ച നിശ്ചയം ഇതൊന്നേ: “ധനം—ധനം മാത്രം.” ധർമ്മമാർഗത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റി അസുരീ പ്രവൃത്തിയിൽ പതിഞ്ഞ്, സ്വധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് പാപംകൊണ്ട് ഉപജീവനം തേടി, കപടത്തോടെ ജീവിതം നയിക്കുന്ന അത്തരം പാപാത്മാവിനെ എല്ലാ മാർഗങ്ങളാലും അടക്കണം; കാരണം പാപികളുടെ ബുദ്ധി ഇതുതന്നെ—എങ്ങനെയായാലും ധനം കൊള്ളയടിച്ച് കൂട്ടിവെക്കുക.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse diagnoses the inner certainty of the wicked: they reduce life to the pursuit of wealth alone. It warns that when wealth becomes the sole ‘niścaya’ (fixed conclusion), dharma is displaced and wrongdoing becomes normalized.
In Shanti Parva, Bhishma instructs on dharma and governance after the war. Here he characterizes the mentality of pāpātmans (wrongdoers), emphasizing that their guiding principle is simply acquisition of wealth, a mindset a ruler must recognize when upholding order.