Shloka 31
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
न चोद्योगेन बुद्धया वा रूपद्रव्येण वा पुन: । भेदाच्चैव प्रदानाच्च भिद्यन्ते रिपुभिर्गणा:
na codyogena buddhayā vā rūpadravyeṇa vā punaḥ | bhedāc caiva pradānāc ca bhidyante ripubhir gaṇāḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ജാതിയിലും കുലത്തിലും ആളുകൾ ഒരുപോലെ ആയിരിക്കാം; എന്നാൽ പരിശ്രമം, ബുദ്ധി, രൂപ-സമ്പത്ത് എന്നിവയിൽ എല്ലാവരും ഒരുപോലെ ആകുക അസാധ്യം. ശത്രുക്കൾ ഈ വ്യത്യാസങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് പൗരന്മാരിൽ ഭിന്നബുദ്ധി വിതറി, ചിലർക്കു ധനം നൽകി ലഞ്ചം കൊടുത്ത്, മുഴുവൻ സംഘത്തെയും പിളർത്തുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഗണത്തിന്റെ പൗരന്മാർക്കുള്ള മഹാശരണംയും ബലവും ദൃഢമായ ഐക്യമാണ്।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Unity is the strongest protection for a republic or collective polity. Since people naturally differ in effort, intelligence, and wealth, enemies can exploit these differences through factionalism and bribery; therefore, maintaining solidarity is essential.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and social order, Bhishma advises about the vulnerabilities of a gaṇa (republic/assembly). He explains how adversaries destabilize such polities by creating internal divisions and buying off members.