Shloka 2936
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
अन्योन्यं नाभिभाषन्ते तत्पराभवलक्षणम् । अकमस्मात् पैदा हुए क्रोध और मोहसे अथवा स्वाभाविक लोभसे भी जब संघके लोग आपसमें बातचीत करना बंद कर दें, तब यह उनकी पराजयका लक्षण है
anyonyaṃ nābhibhāṣante tat-parābhava-lakṣaṇam |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—അവർ പരസ്പരം സംസാരിക്കുന്നത് നിർത്തുമ്പോൾ അത് പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്. അത് അപ്രതീക്ഷിതമായി ഉയർന്ന ക്രോധവും മോഹവും കൊണ്ടായാലും, സ്വഭാവസിദ്ധമായ ലോഭം കൊണ്ടായാലും—സംഘജനങ്ങളുടെ പരസ്പരസംഭാഷണം തകരുന്നത് ഐക്യം ചോർന്നുപോകുന്നതിന്റെയും കൂട്ടബലം ക്ഷയിക്കുന്നതിന്റെയും അടയാളമാണ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A community’s strength depends on mutual communication; when people stop speaking due to anger, delusion, or greed, unity fractures and defeat becomes likely.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and social order, Bhishma lists practical indicators of a polity or organization’s decline, identifying the cessation of internal dialogue as a decisive omen of downfall.