Shloka 1
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
/ ऑपन-- माल बक। अति <-छऋज>आ सप्ताधिकशततमो< ध्याय: गणततन्त्र राज्यका वर्णन और उसकी नीति युधिछिर उवाच ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप । धर्मवृत्तं च वित्तं च वृत््युपाया: फलानि च
yudhiṣṭhira uvāca | brāhmaṇa-kṣatriya-viśāṁ śūdrāṇāṁ ca parantapa | dharma-vṛttaṁ ca vittaṁ ca vṛtty-upāyāḥ phalāni ca ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പരന്തപാ! ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, ശൂദ്രൻ എന്നീ വർണങ്ങളുടെ ധർമ്മാധിഷ്ഠിതമായ ആചാരം, ധനം, ഉപജീവനോപായങ്ങൾ, ധർമ്മാചരണത്തിൽ നിന്നുള്ള ഫലങ്ങൾ എന്നിവ നിങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു. കൂടാതെ ദേശാചാരവും ശാസ്ത്രവും അനുസരിച്ച് സംക്ഷിപ്തമായി, ധർമ്മാനുകൂലമായി—രാജാക്കന്മാരുടെ സമ്പത്തും കോശവും അതിന്റെ സമാഹരണരീതി, ശത്രുജയം, മന്ത്രിമാരുടെ ഗുണങ്ങളും യുക്തമായ പെരുമാറ്റവും, പ്രജാവർഗത്തിന്റെ വളർച്ച, സന്ധി-വിഗ്രഹാദി ഷാഡ്ഗുണ്യനീതികളുടെ പ്രയോഗം, സൈന്യത്തിന്റെ ശാസനം, ദുഷ്ടനെ തിരിച്ചറിയൽ, സജ്ജനരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ, സമ-ഹീന-അധികരുടെ യഥാർത്ഥ അടയാളങ്ങൾ, മധ്യവർഗം തൃപ്തരാകാൻ വളർച്ചയിലിരിക്കുന്ന രാജാവ് എങ്ങനെ നിലകൊള്ളണം എന്ന മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം, ദുർബലരെ സംരക്ഷിച്ച് അവർക്കു ഉപജീവനം ഒരുക്കേണ്ട കടമ—ഇവയെല്ലാം നിങ്ങൾ പ്രതിപാദിച്ചു.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames rāja-dharma as comprehensive: ethical conduct across social classes, economic foundations (wealth and treasury), competent counsel, diplomacy, military discipline, and the king’s duty to protect and provide for the vulnerable—all grounded in śāstra and appropriate local custom.
Yudhiṣṭhira addresses his teacher (honorifically ‘Parantapa’) and summarizes the wide range of governance topics already explained—varna duties, livelihood, treasury, ministers, diplomacy, and social welfare—setting up a continuation or deepening of instruction on kingship and policy.