Shloka 25
Ānṛśaṃsya, Amātya-Guṇa, and Reconciliatory Counsel (आनृशंस्य–अमात्यगुण–संधि-उपदेशः)
नावमन्यामि ते बुद्धि नावमन्ये च पौरुषम् । नावमन्ये जयामीति जितवद् वर्ततां भवान्,“मैं तुम्हारी बुद्धिका अनादर नहीं करता, तुम्हारे पुरुषार्थकी अवहेलना नहीं करता और विजयी हूँ, यह सोचकर तुम्हारा तिरस्कार भी नहीं करता; अतः तुम विजयी वीरके समान बर्ताव करो
nāvamanyāmi te buddhiṁ nāvamanye ca pauruṣam | nāvamanye jayāmīti jitavad vartatāṁ bhavān ||
നിന്റെ ബുദ്ധിയെ ഞാൻ അവമതിക്കുന്നില്ല; നിന്റെ പൗരുഷപ്രയത്നത്തെയും ഞാൻ ചെറുതാക്കുന്നില്ല; ‘ഞാൻ ജയിച്ചു’ എന്ന വിചാരത്തോടെ നിന്നെ നിന്ദിക്കുന്നതുമില്ല. അതിനാൽ നീ ജയിച്ച വീരനെപ്പോലെ—സ്ഥിരതയോടെ, ഗൗരവത്തോടെ, ക്ഷുദ്രതയില്ലാതെ—ആചരിക്ക.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Victory should not become a pretext for contempt. One should honor another’s intelligence and effort, and even when successful, maintain restraint, dignity, and respectful conduct—behaving as a true victor rather than as an arrogant conqueror.
In Shanti Parva, Bhishma is instructing on righteous conduct. Here he addresses an interlocutor respectfully, clarifying that he is not insulting their judgment or valor, and urges them to act with the composure and nobility expected of someone who has prevailed.