Shloka 19
Ānṛśaṃsya, Amātya-Guṇa, and Reconciliatory Counsel (आनृशंस्य–अमात्यगुण–संधि-उपदेशः)
Devanagari script
आत्मन्यपि च संदृश्यावुभी जयपराजयौ । नि:ःशेषकारिणां तात नि:शेषकरणाद् भयम्,“वत्स! अपनेमें भी जय और पराजय दोनोंको देखना चाहिये। जो दूसरोंकी सम्पत्ति छीनकर उसके पास कुछ भी शेष नहीं रहने देते, उन्हें उस सर्वस्वापहरणरूपी पापसे अपने लिये भी सदा भय बना रहता है”
Transliteration
ātmany api ca saṃdṛśyāv ubhī jayaparājayau | niḥśeṣakāriṇāṃ tāta niḥśeṣakaraṇād bhayam ||
Translation
വത്സാ! സ്വയം ഉള്ളിലും ജയവും പരാജയവും—ഇരണ്ടും കാണണം. മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് ഒന്നും ശേഷിക്കാതെ പൂർണ്ണമായി കവർന്നെടുക്കുന്നവർക്ക്, ആ സർവ്വസ്വാപഹരണ പാപം മൂലം തങ്ങളേക്കുറിച്ചും എപ്പോഴും ഭയം നിലനിൽക്കും।
Word by Word
आत्मनिin oneself
आत्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Locative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
संदृश्यhaving seen/considering
संदृश्य:
TypeVerb
Rootसम्-दृश्
FormLyap (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
उभौboth (two)
उभौ:
Karma
TypeAdjective
Rootउभ
FormMasculine, Accusative, Dual
जय-पराजयौvictory and defeat
जय-पराजयौ:
Karma
TypeNoun
Rootजय / पराजय
FormMasculine, Accusative, Dual
नि:शेष-कारिणाम्of those who make (others) without remainder; of total despoilers
नि:शेष-कारिणाम्:
TypeNoun
Rootनि:शेष-कारिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
तातdear one/son (address)
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
नि:शेष-करणात्from the act of leaving nothing; from total confiscation
नि:शेष-करणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनि:शेष-करण
FormNeuter, Ablative, Singular
भयम्fear
भयम्:
Karta
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes