Shloka 1
Nīti-upadeśa to a Rājaputra: Self-restraint, Alliances, and Rival-Management (नीतिउपदेशः)
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४ ३ श्लोक मिलाकर कुल ५८३ “लोक हैं) #द१०3८5>> हु # पञ्चाधिकशततमोब< ध्याय: कालकवृक्षीय मुनिके द्वारा गये हुए राज्यकी प्राप्तिके लिये विभिन्न उपायोंका वर्णन मुनिर्वाच अथ चेत् पौरुषं किंचित् क्षत्रियात्मनि पश्यसि । ब्रवीमि तां तु ते नीति राज्यस्य प्रतिपत्तये,मुनिने कहा--राजकुमार! यदि तुम अपनेमें कुछ पुरुषार्थ देखते हो तो मैं तुम्हें राज्यकी प्राप्तिके लिये एक नीति बता रहा हूँ
munir uvāca | atha cet pauruṣaṃ kiñcit kṣatriyātmani paśyasi | bravīmi tāṃ tu te nītiṃ rājyasya pratipattaye ||
മുനി പറഞ്ഞു—രാജകുമാരാ, നിന്റെ ക്ഷത്രിയസ്വഭാവത്തിൽ അല്പമെങ്കിലും പുരുഷാർത്ഥവും ശ്രമശക്തിയും ഉണ്ടെന്ന് നീ കാണുന്നുവെങ്കിൽ, രാജ്യം പ്രാപിക്കാനുള്ള ഒരു നയം—പ്രായോഗിക മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം—ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Kingship is not gained by birth alone; it requires pauruṣa—personal resolve and capability—and must be pursued through nīti, disciplined and ethically informed statecraft.
A sage addresses a prince and, seeing potential for effort and leadership in him, begins to instruct him in the practical means (nīti) by which sovereignty may be attained.