Shloka 20
Śalya Installed as Commander; Coalition Agreement and Battle Arrays (शल्यसेनापत्यारोहणं व्यूहवर्णनं च)
द्रोणभीष्मावति विभो सूतपुत्र॑ च संयुगे । विचरिष्ये रणे युध्यन् प्रियार्थ तव कौरव,इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा, जिसे शत्रु लाँघ नहीं सकेंगे। दुर्योधन! यह मैं तुमसे सच्ची बात कहता हूँ। इसमें कोई संशय नहीं है” कुरुनन्दन! आज मैं पाण्डवोंकी सेनाओंको चारों ओर भगा दूँगा। प्रभो! युद्धस्थलमें तुम्हारा प्रिय करनेके लिये आज मैं द्रोणाचार्य, भीष्म तथा सूतपुत्र कर्णसे भी बढ़कर पराक्रम दिखाता और जूझता हुआ रणभूमिमें सब ओर विचरण करूँगा
droṇabhīṣmāv atīva vibho sūtaputraṁ ca saṁyuge | vicarīṣye raṇe yudhyan priyārthaṁ tava kaurava | iti satyaṁ bravīmy eṣa duryodhana na saṁśayaḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ കൗരവാ! നിന്റെ പ്രിയാർത്ഥം യുദ്ധഭൂമിയിൽ പോരാടിക്കൊണ്ട് ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാടവും സഞ്ചരിക്കും; ദ്രോണൻ, ഭീഷ്മൻ, കൂടാതെ സൂതപുത്രൻ കർണൻ എന്നിവരെയും അതിക്രമിക്കുന്ന പരാക്രമം ഞാൻ പ്രകടിപ്പിക്കും. ദുര്യോധനാ! ഇത് ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how loyalty and the desire to please one’s leader can intensify martial ambition, producing vows of surpassing even legendary heroes. Ethically, it points to the Mahābhārata’s recurring tension: personal devotion and kṣatriya pride can propel one toward actions whose consequences may exceed the bounds of dharma and compassion.
Sañjaya reports a warrior’s confident declaration to Duryodhana: he will fight for Duryodhana’s sake and move about the battlefield with prowess claimed to be greater than Droṇa, Bhīṣma, and Karṇa, asserting this as a certain truth without doubt.