Shloka 5
Duryodhana-śibira-praveśaḥ — The Pāṇḍavas Enter the Kaurava Camp; The Burning of Arjuna’s Chariot
ध्नुंष्यन्ये व्याक्षिपन्त ज्याश्वाप्यन्ये तथाक्षिपन् दध्मुरन्ये महाशड्खानन्ये जषघ्नुश्न दुन्दुभीन् ५ ।। किसीने धनुष टंकारा, किसीने प्रत्यंचा खींची, कुछ लोग बड़े-बड़े शंख बजाने लगे और दूसरे बहुत-से सैनिक डंके पीटने लगे
sañjaya uvāca |
dhnuṁṣyanye vyākṣipanta jyāś cāpyanye tathākṣipan |
dadhmuranye mahāśaṅkhān anye jaghnuś ca dundubhīn || 5 ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— ചിലർ ധനുസ്സുകൾ ടങ്കാരമാക്കി; ചിലർ ജ്യാ വലിച്ചുവിട്ട്. ചിലർ മഹാശംഖങ്ങൾ ഊതുകയും, പലരും ദുന്ദുഭി മൃദംഗങ്ങൾ അടിക്കുകയും ചെയ്തു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how collective martial signals—twanging bows, blowing conches, beating drums—prepare armies psychologically for combat. Ethically, it underscores the gravity of war: before weapons strike bodies, sound and display first harden resolve and normalize impending violence.
Sañjaya describes the battlefield atmosphere as the troops make ready: some brandish and twang bows, others draw their bowstrings, while conches and drums are sounded to rally forces and announce the commencement of fighting.