Shloka 25
Duryodhana-śibira-praveśaḥ — The Pāṇḍavas Enter the Kaurava Camp; The Burning of Arjuna’s Chariot
प्रजानाथ! श्रीकृष्णके मुखसे यह आक्षेपयुक्त वचन सुन राजा दुर्योधन अमर्षके वशीभूत होकर उठा और दोनों हाथ पृथ्वीपर टेककर चूतड़के सहारे बैठ गया ।। दृष्टिं भ्रूसडुकटां कृत्वा वासुदेवे न्न्यपातयत् | अर्धोन्नतशरीरस्य रूपमासीन्नूपस्य तु
prajānātha! śrīkṛṣṇake mukhase yaḥ ākṣepayuktaṃ vacanaṃ śrutvā rājā duryodhana amārṣavaśībhūtaḥ samuttiṣṭhat, ubhābhyāṃ hastābhyāṃ pṛthivīṃ tekitvā cūtṛḍa-sahāyena upāviśat. dṛṣṭiṃ bhrūsaṅkuṭāṃ kṛtvā vāsudeve nyapātayat; ardhonnataśarīrasya rūpam āsīt nṛpasya tu.
ഹേ പ്രജാനാഥാ! ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വായിൽ നിന്നുള്ള ഈ ആക്ഷേപഭരിത വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് ദുര്യോധനൻ അസഹ്യ കോപാവേശത്തിൽ എഴുന്നേറ്റു; പിന്നെ ഇരുകൈകളാൽ ഭൂമിയെ താങ്ങി നിതംബത്തിന്റെ ഭാരംകൊണ്ട് വീണ്ടും ഇരുന്നു. ഭ്രൂകുടി ചുളിച്ച് വാസുദേവനിലേക്കു ദൃഷ്ടി പതിപ്പിച്ചു; രാജാവിന്റെ ശരീരം അർദ്ധം ഉയർന്ന നിലയിൽ തന്നെ നിന്നു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how wounded pride and amārṣa (resentful intolerance) can overpower judgment: moral reproof meant to correct instead provokes hostility in one attached to ego and power. It implicitly warns that ethical counsel bears fruit only where humility and self-control are present.
Sañjaya describes Duryodhana’s physical reaction after hearing Kṛṣṇa’s accusatory/reproachful words: he rises in anger, then sits braced on the ground, frowning and staring at Vāsudeva, his body half-lifted—showing agitation and readiness to respond harshly.