Shloka 11
Duryodhana-vadha-pratikriyā: Harṣa, Nindā, and Kṛṣṇa’s Nīti-vyākhyā (Śalya-parva 60)
(भ्रातृभि: सहितो भीम: सार्जुनैरस्त्रकोविदै: । न विव्यथे महाराज दृष्टवा हलधरं बली ।।) महाराज! हलधरको आक्रमण करते देख अर्जुनसहित अस्त्रवेत्ता भाइयोंके साथ खड़े हुए बलवान् भीमसेन तनिक भी व्यथित नहीं हुए। तमुत्पतन्तं जग्राह केशवो विनयान्वित: । बाहुभ्यां पीनवृत्ताभ्यां प्रयत्नादू बलवद्धली,उस समय विनयशील, बलवान श्रीकृष्णने आक्रमण करते हुए बलरामजीको अपनी मोटी एवं गोल-गोल भुजाओंद्वारा बड़े प्रयत्नसे पकड़ा
sañjaya uvāca |
bhrātṛbhiḥ sahito bhīmaḥ sārjunair astrakovidaiḥ |
na vivyathe mahārāja dṛṣṭvā haladharaṃ balī ||
tam utpatantaṃ jagrāha keśavo vinayānvitaḥ |
bāhubhyāṃ pīnavṛttābhyāṃ prayatnād u balavaddhalī ||
മഹാരാജാവേ! അർജുനനോടും അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണരായ സഹോദരന്മാരോടും കൂടി നിന്ന മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ, ഹലധരനായ ബലരാമൻ ആക്രമിക്കാൻ വരുന്നത് കണ്ടിട്ടും അല്പവും കുലുങ്ങിയില്ല. അപ്പോൾ ആക്രമണത്തിനായി ചാടിയുയർന്ന ബലരാമനെ വിനയശീലനായ കേശവൻ തന്റെ കട്ടിയുള്ള, വൃത്താകാരമായ ഭുജങ്ങളാൽ മഹാപ്രയത്നത്തോടെ പിടിച്ചു ആ ബലവാനായ ഹലധാരിയെ തടഞ്ഞു.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid war, dharma includes restraint: Krishna’s respectful yet firm intervention models ethical leadership—preventing anger from widening violence among relatives and allies.
Balarama (Haladhara) rushes to attack; Bhima, supported by his brothers and Arjuna, remains unshaken. Krishna (Keshava) then physically restrains Balarama with effort, acting with humility to avert further conflict.