Shloka 73
Chapter 59: Baladeva’s Censure, Keśava’s Restraint, and Yudhiṣṭhira’s Moral Accounting
तान् वयं प्रतिनृत्याम: पुनर्गौरिति गौरिति । जिन मूर्खोने पहले हमें “बैल-बैल' कहकर नृत्य किया था, आज उन्हें “बैल-बैल' कहकर उस अपमानका बदला लेते हुए हम भी प्रसन्नतासे नाच रहे हैं
tān vayaṁ pratinṛtyāmaḥ punar gaur iti gaur iti |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളും അവർക്കു മറുപടിയായി നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; വീണ്ടും വീണ്ടും ‘കാള! കാള!’ എന്നു വിളിച്ചുകൊണ്ട്. മുമ്പ് ആ മൂഢന്മാർ ‘കാള! കാള!’ എന്നു പറഞ്ഞ് നൃത്തം ചെയ്ത് ഞങ്ങളെ പരിഹസിച്ചിരുന്നു; ഇന്ന് ആ അപമാനത്തിന് പ്രതികാരം തീർക്കാൻ ഞങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how humiliation in war easily turns into retaliatory mockery: insult invites counter-insult, showing the ethical danger of letting anger and wounded pride govern speech and conduct.
Sanjaya reports a scene of derision: one side had earlier mocked the other by dancing and shouting “gaur, gaur” (“Ox! Ox!”). Now the mocked party, feeling the tables have turned, returns the same taunt while dancing in triumph.