Shloka 60
Duryodhana-patana-anuśocana
The Fall of Duryodhana and the Contest of Restraint
Devanagari script
दुर्योधने तदा राजन् पतिते तनये तव । राजन! आपके पुत्र दुर्योधनके धराशायी होनेपर स्त्रियोंमें पुरुषत्व और पुरुषोंमें स्त्रीत्वके सूचक लक्षण प्रकट होने लगे ।। ५९ है ।। दृष्टवा तानद्भुतोत्पातान् पञ्चाला: पाण्डवैः: सह
Transliteration
duryodhane tadā rājan patite tanaye tava | dṛṣṭvā tān adbhutotpātān pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha ||
Translation
ഹേ രാജാവേ! നിന്റെ പുത്രൻ ദുര്യോധനൻ വീണപ്പോൾ അത്ഭുതകരവും അമംഗളസൂചകവുമായ ഉത്പാതങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—സ്ത്രീകളിൽ പുരുഷത്വത്തിന്റെ, പുരുഷന്മാരിൽ സ്ത്രീത്വത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണപ്പെട്ടു. ആ ഭയാനക അപശകുനങ്ങൾ കണ്ട പാഞ്ചാലർ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം അത് ശ്രദ്ധിച്ചു.
Word by Word
दुर्योधनेin/when Duryodhana
दुर्योधने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Locative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
पतितेfallen
पतिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपतित
FormMasculine, Locative, Singular
तनयेin (your) son
तनये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतनय
FormMasculine, Locative, Singular
तवof you/your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद्
FormGenitive, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (Gerund)
तान्those
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
अद्भुतwonderful/strange
अद्भुत:
TypeAdjective
Rootअद्भुत
FormMasculine
उत्पातान्portents/omens
उत्पातान्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्पात
FormMasculine, Accusative, Plural
पञ्चालाःthe Panchalas
पञ्चालाः:
Karta
TypeNoun
Rootपञ्चाल
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवैःwith the Pandavas
पाण्डवैः:
Sahakari
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
VāyudevaD
DuryodhanaT
the King (Dhṛtarāṣṭra, implied by address)P
PāñcālasP
PāṇḍavasVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes