Shloka 173
Duryodhana-patana-anuśocana
The Fall of Duryodhana and the Contest of Restraint
को न्वेष संयुगे प्राज्ञ: पुनर्दन्द्धे समाह्नयेत् । इस दुर्योधनकी सेना मारी गयी थी। यह परास्त हो गया था और अब राज्य पानेसे निराश हो वनमें चला जाना चाहता था; इसीलिये भागकर पोखरेमें छिपा था, ऐसे हताश शत्रुको कौन बुद्धिमान् पुरुष समरांगणमें द्वन्ध-युद्धके लिये आमन्त्रित करेगा?
ko nveṣa saṁyuge prājñaḥ punar dvan-dve samāhvayet |
വായു പറഞ്ഞു—“യുദ്ധത്തിൽ ഇതിനകം തകർത്തുകളഞ്ഞ ശത്രുവിനെ വീണ്ടും ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിന് ഏതു പ്രാജ്ഞൻ വിളിക്കും? ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യം കൊല്ലപ്പെട്ടു; അവൻ പരാജിതനായി; രാജ്യം ലഭിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷ നഷ്ടപ്പെട്ട് വനത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആലോചിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ ഓടി ഒരു കുളത്തിൽ ഒളിഞ്ഞത്. ഇങ്ങനെ തകർന്നും നിരാശനുമായ ശത്രുവിനെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഏകയുദ്ധത്തിന് ഏതു വിവേകി ക്ഷണിക്കും?”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse stresses prudence and ethical restraint in warfare: a wise person does not seek glory by challenging a foe who is already broken, defeated, and without hope—such a duel would be unnecessary and morally questionable.
Vāyu comments on Duryodhana’s condition after his army’s destruction: defeated and despairing of kingship, he flees and hides in a pond, intending to abandon the struggle; the speaker questions why anyone would now call him out for a formal duel.