Shloka 60
Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57
दिधक्षत्रिव नेत्राभ्यां भीमसेनमवैक्षत । भरतश्रेष्ठ) उन सूंजयोंका वह सिंहनाद सुनकर पुरुषप्रवर आपका महाबाहु पुत्र दुर्योधन अमर्षसे कुपित हो उठा और खड़ा होकर महान् सर्पके समान फुंकार करने लगा। उसने दोनों आँखोंसे भीमसेनकी ओर इस प्रकार देखा, मानो उन्हें भस्म कर डालना चाहता हो ।। ततः स भरतश्रेष्ठो गदापाणिरभिद्रवन्
sañjaya uvāca | didhakṣatriva netrābhyāṃ bhīmasenam avaikṣata | bharataśreṣṭhaḥ saṃjñayāṃs tasya siṃhanādaṃ śrutvā puruṣapravara tava mahābāhuḥ putro duryodhanaḥ amarṣeṇa kupito 'bhavat utthāya ca mahāsarpa iva phūtkartum ārabdhavān | sa ubhābhyāṃ cakṣurbhyāṃ bhīmasenaṃ tathāpaśyat yathā bhasma kartum icchet || tataḥ sa bharataśreṣṭho gadāpāṇir abhidravan ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—കണ്ണുകളാൽ തന്നെ ചുട്ടെരിച്ച് ഭസ്മമാക്കുമെന്നപോലെ അവൻ ഭീമസേനനെ നോക്കി ദൃഷ്ടി പതിപ്പിച്ചു. ആ സിംഹനാദം കേട്ടപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ മഹാബാഹു പുത്രൻ, പുരുഷപ്രവർ ദുര്യോധനൻ അസഹ്യകോപത്തിൽ ജ്വലിച്ചു. എഴുന്നേറ്റ് മഹാസർപ്പത്തെപ്പോലെ ഫൂത്കരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇരുകണ്ണുകളാലും ഭീമനെ അങ്ങനെ നോക്കി—അവനെ ചാരമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ. പിന്നെ ആ ഭാരതശ്രേഷ്ഠൻ ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ച് പാഞ്ഞെത്തി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked amarṣa (resentful, intolerant anger) distorts judgment and turns perception itself into a weapon—Duryodhana’s gaze is described as if it could burn. Ethically, it warns that pride and rage intensify conflict and propel one toward destructive action.
After hearing a thunderous challenge (lion-roar), Duryodhana becomes furious, rises, hisses like a serpent, glares at Bhīma as if to burn him, and then—mace in hand—rushes forward, signaling the imminent clash.