Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ

Mace-duel’s intense exchange

सुयोधने कौरवेन्द्रे खाण्डवेडग्निमिवार्जुन: । शल्यमपद्योद्धरिष्यामि तव पाण्डव हृच्छयम्‌,'भैया! यह मन्दबुद्धि दुर्योधन रणभूमिमें मुझे किसी प्रकार परास्त नहीं कर सकता। आज मैं अपने हृदयमें चिरकालसे छिपाये हुए क्रोधको कौरवराज दुर्योधनपर उसी प्रकार छोड़ूँगा, जैसे अर्जुनने खाण्डववनमें अग्निको छोड़ा था। पाण्डुनन्दन! आज आपके हृदयका काँटा मैं निकाल दूँगा

sañjaya uvāca |

suyodhane kauravendre khāṇḍave ’gnim ivārjunaḥ |

śalyam apadyoddhariṣyāmi tava pāṇḍava hṛcchayam ||

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— “കൗരവേന്ദ്രനായ സുയോധനനോടു ഞാൻ ദീർഘകാലം ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ച കോപം, അർജുനൻ ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ അഗ്നിയെ വിട്ടതുപോലെ, വിട്ടുവിടും. ഹേ പാണ്ഡവാ! നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കുത്തിനിൽക്കുന്ന മുള്ള് ഞാൻ പിഴുതെടുക്കും.”

सुयोधनेin/against Suyodhana (Duryodhana)
सुयोधने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसुयोधन
FormMasculine, Locative, Singular
कौरवेन्द्रेin/against the lord of the Kurus
कौरवेन्द्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकौरवेन्द्र
FormMasculine, Locative, Singular
खाण्डवेin the Khāṇḍava (forest)
खाण्डवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootखाण्डव
FormNeuter, Locative, Singular
अग्निम्fire (Agni)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
शल्यम्thorn/dart; (figuratively) a painful splinter
शल्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootशल्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अपद्यhaving reached/approached
अपद्य:
TypeVerb
Rootअप + पद्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
उद्धरिष्यामिI will extract/remove
उद्धरिष्यामि:
TypeVerb
Rootउद् + √हृ (हर्)
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular, Parasmaipada
तवof you/for you
तव:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
पाण्डवO Pāṇḍava
पाण्डव:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Vocative, Singular
हृत्in the heart
हृत्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद्/हृत्
FormNeuter, Locative (in compound), Singular
शयम्lying/abiding (thing); latent (pain/anger)
शयम्:
Karma
TypeNoun
Rootशय
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Suyodhana (Duryodhana)
K
Kauravas
A
Arjuna
K
Khāṇḍava forest
A
Agni (fire; implicitly the Khāṇḍava conflagration)
P
Pāṇḍava (addressed figure, likely Yudhiṣṭhira)