Shloka 1
ऑपनक्रात बछ। ््ज्टस:, षट्पञज्चाशत्तमो< ध्याय: दुर्योधनके लिये अपशकुन, भीमसेनका उत्साह तथा भीम और दुर्योधनमें वाग्युद्धके पश्चात् गदायुद्धका आरम्भ वैशम्पायन उवाच ततो वाग्युद्धम भवत् तुमुलं जनमेजय । यत्र दुःखान्वितो राजा धृतराष्ट्रोडब्रवीदिदम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर भीमसेन और दुर्योधनमें भयंकर वाग्युद्ध होने लगा। इस प्रसंगको सुनकर राजा धृतराष्ट्र बहुत दुःखी हुए और संजयसे इस प्रकार बोले--
vaiśampāyana uvāca | tato vāgyuddham abhavat tumulaṃ janamejaya | yatra duḥkhānvito rājā dhṛtarāṣṭro 'bravīd idam |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജനമേജയ! തുടർന്ന് ഭീമസേനനും ദുര്യോധനനും തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ വാഗ്യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. അത് കേട്ട് ദുഃഖത്തിൽ കത്തിയ രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ സഞ്ജയനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A verbal duel is not morally neutral: harsh speech fueled by pride and hatred becomes a prelude to violence. Dhṛtarāṣṭra’s grief highlights the ethical consequence of failed kingship—when attachment and partiality allow adharma to grow, even words become weapons and lead to irreversible ruin.
The narrator announces that Bhīma and Duryodhana begin a fierce exchange of words. Hearing this, Dhṛtarāṣṭra becomes deeply distressed and addresses Sañjaya, setting up his anxious reactions as the confrontation moves toward the mace-fight.