Mahabharata 9.55.45 — Shalya Parva, Adhyaya 55, Shloka 45
Vāg-yuddha and Nimitta-darśana before the Gadāyuddha
Verbal Duel and Omens
केकयै: सृग्जयैर्दप्तं पञ्चालैश्व महात्मभि: । राजन्! तदनन्तर दुर्योधनने अमितपराक्रमी बलराम, महात्मा श्रीकृष्ण, महामनस्वी पांचाल, संजय, केकयगण तथा अपने भाइयोंके साथ खड़े हुए अभिमानी युधिष्ठिरसे इस प्रकार गर्वयुक्त वचन कहा-- ।।
kekayaiḥ sṛñjayair daptaṃ pañcālaiś ca mahātmabhiḥ | rājan tad-anantaraṃ duryodhanena amitaparākramī balarāmaḥ mahātmā śrīkṛṣṇaḥ mahāmanasvī pāñcālaḥ sañjayaḥ kekayagaṇaḥ tathā svabhrātṛbhiḥ saha tiṣṭhataḥ abhīmāninā yudhiṣṭhirena etad-vidhaṃ garvayuktaṃ vacanaṃ uktam || idaṃ vyavasitaṃ yuddhaṃ mama bhīmasya cobhayoḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! കേകയരും സൃഞ്ജയരും മഹാത്മാക്കളായ പാഞ്ചാലരും യുദ്ധോത്സാഹത്തിൽ ദീപ്തരായ ശേഷം, ദുര്യോധനൻ കണ്ടു: അഭിമാനിയായ യുധിഷ്ഠിരൻ അമിതപരാക്രമനായ ബലരാമനോടും മഹാത്മാ ശ്രീകൃഷ്ണനോടും ഉന്നതചിത്തരായ പാഞ്ചാലനേതാക്കളോടും സഞ്ജയനോടും കേകയഗണത്തോടും സ്വന്തം സഹോദരന്മാരോടും കൂടി നിൽക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദുര്യോധനൻ ഗർവഭരിതമായി പറഞ്ഞു—“ഈ യുദ്ധം എന്റെക്കും ഭീമന്റെയും ഇടയിൽ—ഞങ്ങളിരുവരുടെയും വേണ്ടി—ദൃഢമായി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how pride and boastful resolve can color even a righteous cause: in war, determination (vyavasāya) must be governed by dharma and restraint, otherwise it becomes mere ego-driven rivalry.
Sañjaya reports that, amid the assembled allies (Kekayas, Sṛñjayas, Pāñcālas) and notable figures like Balarāma and Kṛṣṇa, Yudhiṣṭhira—described as proud—declares that a decisive fight has been settled between himself and Bhīma.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.