Previous Verse
Next Verse

Shloka 99

Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission

हस्तिनासा: कूर्मनासा वृकनासास्तथा परे । दीर्घोच्छवासा दीर्घजड़्घा विकराला हाधोमुखा:,किन्हींकी नाक हाथी-जैसी, किन्हींकी कछुओंके समान और किन्‍्हींकी भेड़ियों-जैसी थी। कोई लंबी साँस लेते थे। किन्हींकी जाँघें बहुत बड़ी थीं। किन्हींका मुख नीचेकी ओर था और वे विकराल दिखायी देते थे

hastināsāḥ kūrmanāsā vṛkanāsās tathā pare | dīrghocchvāsā dīrghajaṅghā vikarālā hādhomukhāḥ ||

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ചിലർക്കു ഹസ്തിയെപ്പോലെ മൂക്ക്, ചിലർക്കു കൂർമ്മത്തെപ്പോലെ, ചിലർക്കു വൃകത്തെപ്പോലെ മൂക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു. ചിലർ ദീർഘമായി ശ്വാസം വിടുമായിരുന്നു; ചിലർക്കു ജംഘകൾ അത്യന്തം ദീർഘം; ചിലർ വികരാളരായി, മുഖം താഴോട്ടു തിരിഞ്ഞവരായി തോന്നി.

हस्तिनासाःhaving an elephant-like nose
हस्तिनासाः:
Karta
TypeAdjective
Rootहस्ति-नासा
FormMasculine, Nominative, Plural
कूर्मनासाःhaving a tortoise-like nose
कूर्मनासाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकूर्म-नासा
FormMasculine, Nominative, Plural
वृकनासाःhaving a wolf-like nose
वृकनासाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृक-नासा
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाthus; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
परेothers
परे:
Karta
TypeNoun
Rootपर
FormMasculine, Nominative, Plural
दीर्घोच्छ्वासाःhaving long breaths
दीर्घोच्छ्वासाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदीर्घ-उच्छ्वास
FormMasculine, Nominative, Plural
दीर्घजङ्घाःhaving long thighs/legs
दीर्घजङ्घाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदीर्घ-जङ्घा
FormMasculine, Nominative, Plural
विकरालाःhideous; terrifying
विकरालाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविकराल
FormMasculine, Nominative, Plural
अधोमुखाःhaving faces turned downward
अधोमुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअधस्-मुख
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana

Educational Q&A

The verse underscores how war and moral collapse are accompanied by ominous, unsettling signs—grotesque forms and fearful imagery—suggesting a world out of balance when adharma predominates.

Vaiśampāyana continues a descriptive passage listing terrifying, abnormal-looking beings (or apparitions) with animal-like features and dreadful forms, functioning as ominous portents within the Shalya Parva war narrative.