Shloka 101
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
सुविभक्तशरीराश्व दीप्तिमन्त: स्वलंकृता: । पिड़ाक्षा: शड्कुकर्णाश्न रक्तनासाश्न भारत,उनके शरीरके सभी अंग सुन्दर विभागपूर्वक देखे जाते थे। वे दीप्तिमान् तथा वस्त्राभूषणोंसे विभूषित थे। भारत! उनके नेत्र पिंगलवर्णके थे, कान शंकुके समान जान पड़ते थे और नासिका लाल रंगकी थी
suvibhaktaśarīrāśvā dīptimantaḥ svalankṛtāḥ | piḍākṣāḥ śaṅkukarṇāś ca raktanāsāś ca bhārata ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ഭാരതാ! അവരുടെ കുതിരകൾക്ക് സുസമമായ ശരീരവും, ഓരോ അവയവവും വ്യക്തവും മനോഹരവുമായി രൂപപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു. അവ തേജസ്സോടെ ദീപ്തമായി, ഉത്തമ അലങ്കാരസാമഗ്രികളാൽ ശോഭിച്ചു. അവരുടെ കണ്ണുകൾ പിംഗളവർണ്ണം; ചെവികൾ ശങ്കുവിനെപ്പോലെ; നാസാരന്ധ്രങ്ങൾ രക്തിമവർണ്ണം ആയിരുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the epic’s attention to outward signs of strength and readiness—well-formed, radiant, well-adorned horses as markers of royal power and martial preparedness. Ethically, it underscores how resources and discipline are marshaled for war, foreshadowing the gravity of choices made in battle.
Vaiśampāyana is describing the appearance and distinguishing features of the horses—symmetrical limbs, shining vigor, rich adornment, tawny eyes, conical ears, and reddish nostrils—within the Shalya Parva battle narrative context.