Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Baka Dālbhya at Avakīrṇa-tīrtha: Rāṣṭra-kṣaya and Release through Prasāda (Śalya-parva, Adhyāya 40)

इत्युक्त्वा तु ततो गाधिरविश्वामित्रं निवेश्य च । जगाम त्रिदिवं राजन विश्वामित्रो5भवन्नूप:,राजन! यों कहकर राजा गाधि विश्वामित्रको राजसिंहासनपर बिठाकर स्वर्गलोकको चले गये। तत्पश्चात्‌ विश्वामित्र राजा हुए

ity uktvā tu tato gādhir viśvāmitraṃ niveśya ca | jagāma tridivaṃ rājan viśvāmitro 'bhavan nṛpaḥ ||

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാജാവ് ഗാധി വിശ്വാമിത്രനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. പിന്നെ, ഹേ രാജാവേ, ഗാധി ത്രിദിവത്തിലേക്ക് പോയി; അതിനുശേഷം വിശ്വാമിത്രൻ രാജാവായി.

इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral)
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
गाधिःGādhi (the king)
गाधिः:
Karta
TypeNoun
Rootगाधि
FormMasculine, Nominative, Singular
विश्वामित्रम्Viśvāmitra
विश्वामित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootविश्वामित्र
FormMasculine, Accusative, Singular
निवेश्यhaving seated/installed
निवेश्य:
TypeVerb
Rootनि-विश्
Formल्यप् (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral)
and
:
TypeIndeclinable
Root
जगामwent
जगाम:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
त्रिदिवम्to heaven (the threefold heaven)
त्रिदिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रिदिव
FormNeuter, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वामित्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
नृपःking
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशग्पायन उवाच

G
Gādhi
V
Viśvāmitra
T
Tridiva (Svarga, heaven)
R
royal throne (rājasiṃhāsana implied by context)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic governance: royal authority is transferred through a conscious, legitimate installation of a successor, emphasizing orderly succession and responsibility rather than seizure of power.

After making his statement, King Gādhi seats Viśvāmitra on the throne and then departs to heaven; Viśvāmitra subsequently assumes kingship.