Shloka 206
Saptasārasvata-tīrtha-prasaṅgaḥ | The Saptasārasvata Pilgrimage Account and the Maṅkaṇaka Narrative
Devanagari script
सरस्वत्यास्तटे जातं नगं तालध्वजो बली । वहाँ तालचिह्वलित ध्वजावाले बलवान् बलरामने महाशंख नामक एक वृक्ष देखा
Translation
അവിടെ താളചിഹ്നധ്വജധാരിയായ ബലവാൻ ബലരാമൻ ‘മഹാശംഖ’ എന്നൊരു വൃക്ഷം കണ്ടു; അത് മഹാമേരുവിനെപ്പോലെ ഉയർന്നതും ശ്വേതാചലത്തെപ്പോലെ ദീപ്തമായതുമായിരുന്നു. അതിന്റെ കീഴിൽ ഋഷിസമൂഹങ്ങൾ വസിച്ചിരുന്നു. ആ വൃക്ഷം സരസ്വതീതീരത്തുതന്നെ ജനിച്ചതായിരുന്നു।
Word by Word
सरस्वत्याःof Sarasvatī
सरस्वत्याः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसरस्वती
FormFeminine, Genitive, Singular
तटेon the bank
तटे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतट
FormMasculine, Locative, Singular
जातम्born/produced
जातम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजात
FormNeuter, Accusative, Singular
नगम्a tree (lit. mountain; here: tree)
नगम्:
Karma
TypeNoun
Rootनग
FormMasculine, Accusative, Singular
तालध्वजःhe whose banner bears a palm-tree (Balarāma)
तालध्वजः:
Karta
TypeNoun
Rootतालध्वज
FormMasculine, Nominative, Singular
बलीstrong, mighty
बली:
Karta
TypeAdjective
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes