Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances

आखाेणयाहि मे विस्तरश: कथ॑ं राम उपस्थित: । कथं च दृष्टवान्‌ युद्ध कुशलो हासि सत्तम,साधुशिरोमणे! आप कथा कहनेमें कुशल हैं; अतः मुझे विस्तारपूर्वक बताइये कि बलरामजी कैसे वहाँ उपस्थित हुए और किस प्रकार उन्होंने युद्ध देखा?

ākhoṇayāhi me vistaraśaḥ kathaṃ rāma upasthitaḥ | kathaṃ ca dṛṣṭavān yuddha-kuśalo ’si sattama sādhū-śiromaṇe ||

ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു—സത്തമാ! നിങ്ങൾ വിവരണത്തിൽ നിപുണനാണ്; അതിനാൽ രാമൻ (ബലരാമൻ) അവിടെ എങ്ങനെ എത്തി, യുദ്ധം എങ്ങനെ കണ്ടു എന്നത് എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക।

आख्याहिtell (me)
आख्याहि:
TypeVerb
Rootआ-ख्या (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, चतुर्थी (दत्तिव), एकवचन
विस्तरशःin detail
विस्तरशः:
TypeIndeclinable
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
रामःRama (Balarama)
रामः:
Karta
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
उपस्थितःpresent/arrived
उपस्थितः:
TypeAdjective
Rootउप-स्था (धातु) → उपस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle)
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
and
:
TypeIndeclinable
Root
दृष्टवान्saw/has seen
दृष्टवान्:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्टवत्/दृष्टवान् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन, क्तवतुँ (perfect participle, active sense)
युद्धम्the battle
युद्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
कुशलःskilled
कुशलः:
TypeAdjective
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
सत्तमO best of men
सत्तम:
TypeNoun
Rootसत्तम (प्रातिपदिक; सत् + तमप्)
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
साधुO good one
साधु:
TypeAdjective
Rootसाधु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
शिरोमणेO crest-jewel (best among ...)
शिरोमणे:
TypeNoun
Rootशिरोमणि (प्रातिपदिक)
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन

जनमेजय उवाच

J
Janamejaya
B
Balarama (Rama)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined inquiry and responsible transmission of history: a listener seeks a detailed, truthful account from a competent narrator, especially regarding morally weighty events like war.

King Janamejaya asks the narrator to explain, in detail, how Balarama came to the scene and how he observed the battle, emphasizing the narrator’s expertise in describing warfare.