Shloka 70
Bhīma–Duryodhana Gadāyuddha Saṃkalpa
Resolve for the Mace Duel
न मे समर्था: सर्वे वै योद्धुं न््यायेन केचन । न युक्तमात्मना वक्तुमेवं गर्वोद्धतं वच: । अथवा सफल होतत् करिष्ये भवतां पुर:,“तुम सभी लोग अथवा तुममेंसे कोई भी मेरे साथ न्यायपूर्वक युद्ध करनेमें समर्थ नहीं हो। मुझे स्वयं ही अपने विषयमें इस प्रकार गर्वसे उद्धत वचन नहीं कहना चाहिये, तथापि कहना पड़ा है अथवा कहनेकी क्या आवश्यकता? मैं तुम्हारे सामने ही यह सब सफल कर दिखाऊँगा
na me samarthāḥ sarve vai yoddhuṃ nyāyena kecana | na yuktam ātmanā vaktum evaṃ garvoddhataṃ vacaḥ | athavā saphala etat kariṣye bhavatāṃ puraḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ എല്ലാവരും മാത്രമല്ല; നിങ്ങളിൽ ഒരാളും നീതിപൂർവ്വം എന്നോടു യുദ്ധിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനല്ല. എന്നെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ ഗർവ്വോന്മത്തമായ വാക്കുകൾ പറയുന്നത് എനിക്കു യുക്തമല്ല; എങ്കിലും വാക്കുകൾ പുറപ്പെട്ടു. അല്ലെങ്കിൽ പറയേണ്ടതെന്ത്? നിങ്ങളുടെ കണ്ണുമുന്നിൽ തന്നേ ഞാൻ ഇതിനെ സഫലമാക്കും.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, speech is ethically regulated: self-praise and prideful boasting are considered improper, and true worth should be demonstrated through action rather than inflated words—especially when invoking 'nyāya' (fairness) as a standard.
A warrior’s challenge is being reported by Sañjaya: he claims that none of the opponents can fight him fairly, then immediately reflects that such boastful self-reference is unfitting, and concludes that he will prove his claim directly before them.