Shloka 42
Bhīma–Duryodhana Gadāyuddha Saṃkalpa
Resolve for the Mace Duel
तमुत्तीर्ण महाबाहुं गदाहस्तमरिंदमम् | मेनिरे सर्वभूतानि दण्डपाणिमिवान्तकम्,वह गदाधारी भरतवंशी वीर तपते हुए सूर्यके समान प्रकाशित हो रहा था। शत्रुओंका दमन करनेवाले महाबाहु दुर्योधनको हाथमें गदा लिये जलसे निकला हुआ देख समस्त प्राणी ऐसा मानने लगे, मानो दण्डधारी यमराज प्रकट हो गये हों
tam uttīrṇaṁ mahābāhuṁ gadāhastam ariṁdamam | menire sarvabhūtāni daṇḍapāṇim ivāntakam ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ആ മഹാബാഹു ശത്രുദമന വീരൻ ജലത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ, സർവ്വഭൂതങ്ങളും അവനെ ദണ്ഡധാരി യമനെന്നപോലെ കരുതി. ആ ദൃശ്യം യുദ്ധത്തിന്റെ ധാർമ്മിക സംഘർഷം കൂടുതൽ മൂർച്ഛിപ്പിച്ചു—ഒരു യോദ്ധാവിന്റെ ക്രോധവും ദൃഢനിശ്ചയവും ലോകത്തിന്മേൽ ഭീതിയുടെ നിഴൽ വീഴ്ത്തുന്നു; ഹിംസ തന്നെ ദൈവിക ശിക്ഷയുടെ രൂപം കൈക്കൊള്ളുന്നതുപോലെ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses the image of Yama with the staff of punishment to show how unchecked martial fury and the momentum of war can resemble impersonal cosmic retribution. It underscores the ethical gravity of violence: when a warrior becomes an instrument of destruction, he inspires dread like Death itself, reminding listeners that adharma-driven conflict culminates in inevitable ruin.
Sañjaya describes a formidable warrior emerging from the water holding a mace. His appearance is so terrifying and authoritative that all beings imagine him to be Yama (Antaka) himself, staff in hand—an intensification of the battlefield atmosphere just before further combat.