Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake

धृष्टद्युम्नवच: श्रुत्वा शिनेर्नप्ता महारथ: । उद्यम्य निशितं खडगं हन्तुं मामुद्यतस्तदा,धृष्टद्युम्मकी बात सुनकर शिनिपौत्र महारथी सात्यकि तीखी तलवार उठाकर उसी क्षण मुझे मार डालनेके लिये उद्यत हो गये

dhṛṣṭadyumnavacaḥ śrutvā śiner naptā mahārathaḥ | udyamya niśitaṁ khaḍgaṁ hantuṁ mām udyatas tadā ||

ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശിനിയുടെ പൗത്രനായ മഹാരഥൻ സാത്യകി മൂർച്ചയുള്ള ഖഡ്ഗം ഉയർത്തി, അന്നേരം തന്നെ എന്നെ വധിക്കുവാൻ ഒരുങ്ങി।

धृष्टद्युम्नवचःthe words of Dhrishtadyumna
धृष्टद्युम्नवचः:
Karma
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न-वचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
शिनेःof Shini
शिनेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootशिनि
FormMasculine, Genitive, Singular
नप्ताःgrandson (descendant)
नप्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootनप्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
महारथःthe great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
उद्यम्यhaving lifted/raised
उद्यम्य:
TypeVerb
Rootउद्-यम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
निशितम्sharp
निशितम्:
TypeAdjective
Rootनिशित
FormMasculine, Accusative, Singular
खड्गम्sword
खड्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootखड्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
TypeVerb
Rootहन्
Formतुमुन् (infinitive)
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
उद्यतःready/raised, intent
उद्यतः:
Karta
TypeAdjective
Rootउद्यत
FormMasculine, Nominative, Singular
तदाthen, at that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛṣṭadyumna
Ś
Śini
S
Sātyaki
K
khaḍga (sword)

Educational Q&A

The verse highlights how provocative or charged speech in a battlefield context can trigger immediate violent retaliation, making self-control and discernment crucial aspects of dharma even for renowned warriors.

Sañjaya narrates that after hearing Dhṛṣṭadyumna’s words, Sātyaki (Śini’s grandson) becomes so incensed that he draws and raises a sharp sword, ready at once to kill Sañjaya.