Shloka 35
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
अनेकशतसाहस्रे बले दुर्योधनस्य ह । नान्यो महारथो राजन् जीवमानो व्यदृश्यत,राजन! दुर्योधनकी कई लाख सेनामेंसे द्रोणपुत्र वीर अश्वत्थामा, कृतवर्मा, गौतमवंशी कृपाचार्य तथा आपके पुत्र राजा दुर्योधनके अतिरिक्त दूसरा कोई महारथी जीवित नहीं दिखायी देता था
anekaśata-sāhasre bale duryodhanasya ha | nānyo mahāratho rājan jīvamāno vyadṛśyata ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ഒരുകാലത്ത് അനേക ലക്ഷങ്ങളായിരുന്ന ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യത്തിൽ ദ്രോണപുത്രനായ വീരൻ അശ്വത്ഥാമാവ്, കൃതവർമ്മാവ്, ഗൗതമവംശജനായ കൃപാചാര്യൻ, നിങ്ങളുടെ പുത്രനായ രാജാവ് ദുര്യോധനൻ—ഇവരെ ഒഴികെ മറ്റൊരു ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മഹാരഥനും കാണപ്പെട്ടില്ല।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the devastating cost of adharma-driven conflict: vast armies and famed warriors are reduced to a handful of survivors. It highlights impermanence and the moral weight of choices that lead to collective ruin.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that among Duryodhana’s once-enormous forces, only a few top-tier warriors remain alive—Aśvatthāmā, Kṛtavarmā, Kṛpa, and Duryodhana—indicating the near-total destruction of the Kaurava side.