Shloka 21
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
धृतराष्ट्रने पूछा--सूत! जब मेरी सेना मार डाली गयी और सारी छावनी सूनी कर दी गयी, उस समय पाण्डवोंकी सेनामें कितने सैनिक शेष रह गये थे? ।। एतनमे पृच्छतो ब्रूहि कुशलो हासि संजय । यच्च दुर्योधनो मन्द: कृतवांस्तनयो मम
dhṛtarāṣṭra uvāca— sūta! yadā mama senā hatā sarvā ca śibirāṇi śūnyīkṛtāni, tadā pāṇḍavānāṃ senāyāṃ kati yodhāḥ śeṣā abhavan? etan me pṛcchato brūhi, kuśalo ’si sañjaya; yac ca duryodhano mandaḥ kṛtavāṃs tanayo mama.
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! എന്റെ സൈന്യം മുഴുവനായി നിഹതമായി, ശിബിരവും ശൂന്യമായി നശിച്ചപ്പോൾ, പാണ്ഡവരുടെ സൈന്യത്തിൽ എത്ര യോദ്ധാക്കൾ ശേഷിച്ചിരുന്നു? സംജയാ, നീ വാർത്ത പറയുന്നതിൽ നിപുണൻ—ഞാൻ ചോദിക്കുന്നതു പറയുക; കൂടാതെ എന്റെ മന്ദബുദ്ധിയായ പുത്രൻ ദുര്യോധനൻ എന്തു ചെയ്തു എന്നും പറയുക.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral blindness that follows attachment: Dhṛtarāṣṭra, even after catastrophic loss, focuses on numbers and on his son’s next move. It underscores how clinging to power and kinship can eclipse dharmic reflection and responsibility.
After the Kaurava forces and their camp have been devastated, Dhṛtarāṣṭra questions Sañjaya about the remaining strength of the Pāṇḍavas and asks what Duryodhana did next, setting up a report of the war’s late-stage developments.