Shloka 1
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
अफ-७#कर- (हृदप्रवेशपर्व) एकोनत्रिशो< ध्याय: बची हुई समस्त कौरव-सेनाका वध, संजयका कैदसे छूटना, दुर्योधनका सरोवरमें प्रवेश तथा युयुत्सुका राजमहिलाओंके साथ हस्तिनापुरमें जाना संजय उवाच ततः क्रुद्धा महाराज सौबलस्य पदानुगा: । त्यक्त्वा जीवितमाक्रन्दे पाण्डवान् पर्यवारयन्,संजय कहते हैं--महाराज! तदनन्तर शकुनिके अनुचर क्रोधमें भर गये और प्राणोंका मोह छोड़कर उन्होंने उस महासमरमें पाण्डवोंको चारों ओरसे घेर लिया
sañjaya uvāca | tataḥ kruddhā mahārāja saubalasya padānugāḥ | tyaktvā jīvitam ākrande pāṇḍavān paryavārayan |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജാ! തുടർന്ന് സൗബലൻ (ശകുനി) എന്നവന്റെ അനുചരർ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ച്, ജീവൻപിടിപ്പെന്ന മോഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, ആ മഹാസമരത്തിന്റെ കോലാഹലത്തിൽ പാണ്ഡവരെ നാലുവശത്തുനിന്നും വളഞ്ഞു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger and partisan loyalty can eclipse prudence and even the instinct for self-preservation. Ethically, it warns that when dharma is displaced by vengeance and factional attachment, warriors may embrace self-destruction and intensify collective ruin.
After a turning point in the battle, Śakuni’s adherents, furious and desperate, abandon concern for their own lives and form an encirclement around the Pāṇḍavas, escalating the confrontation into a close, chaotic clash.