Shloka 51
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन स हतः प्रापतद् भुवि । जनेश्वर! दूसरी ओर कुपित हुए भीमसेनने हँसते-हँसते बाणोंकी वर्षा करके सुदर्शनको ढक दिया। फिर क्रोधपूर्वक अट्टहास करते हुए उन्होंने उसके मस्तकको तीखे क्षुरप्रद्वारा धड़से काट लिया। सुदर्शन मरकर पृथ्वीपर गिर पड़ा || ४९-५० $ ।। तस्मिंस्तु निहते वीरे ततस्तस्य पदानुगा:
kṣurapreṇa sutīkṣṇena sa hataḥ prāpatad bhuvi | janeśvara! dvitīrī ora kupita hue bhīmasenane haṃsate-haṃsate bāṇoṃkī varṣā karke sudarśanako ḍhak diyā | punaḥ krodhapūrvak aṭṭahāsa karate hue unhoṃne usake mastakako tīkṣṇa kṣurapradvārā dhaṛ se kāṭ liyā | sudarśana marakara pṛthvīpar gir paṛā || 49-50 || tasmiṃstu nihate vīre tatastasyapadānugāḥ
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— അത്യന്തം മൂർച്ചയുള്ള ക്ഷുരപ്ര അമ്പാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട അവൻ ഭൂമിയിൽ വീണു. ഹേ ജനേശ്വരാ! മറുവശത്ത് കോപം നിറഞ്ഞിരുന്നിട്ടും ഭീമസേനൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ അമ്പുമഴ പെയ്ത്ത് സുദർശനനെ മുഴുവനായി മൂടി. പിന്നീട് ക്രോധഭരിതമായ അട്ടഹാസത്തോടെ ഗർജിച്ച്, മൂർച്ചയുള്ള ക്ഷുരപ്ര ശരംകൊണ്ട് അവന്റെ ശിരസ് ഒരൊറ്റ പ്രഹരത്തിൽ വെട്ടിമാറ്റി. സുദർശനൻ മരിച്ച് ഭൂമിയിൽ കൂപ്പുകുത്തി വീണു. ആ വീരൻ നിഹതനായപ്പോൾ അവന്റെ അനുചരർ…
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the grim ethic of kṣatriya warfare: prowess and resolve are praised, yet the scene also warns how anger and exultation (wrathful laughter) can accompany violence, underscoring the Mahābhārata’s recurring tension between duty in battle and the moral cost of rage.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Bhīma overwhelms the warrior Sudarśana with a dense shower of arrows and then beheads him with a razor-headed shaft; Sudarśana falls dead, and the narration turns to what his followers do next.