Shloka 3
शकुनिवधः — Sahadeva’s Slaying of Śakuni
with Ulūka’s fall
शत्रवों हतभूयिष्ठा ज्ञातय: परिपालिता: । गृहीत्वा संजयं चासौ निवृत्त: शिनिपुड्भव:,“भरतनन्दन! शत्रुओंके अधिकांश योद्धा मारे गये और अपने कुटुम्बी जनोंकी रक्षा हुई। उधर देखो, वे शिनिप्रवर सात्यकि संजयको कैद करके उसे साथ लिये लौटे आ रहे हैं। रणभूमिमें सेवकोंसहित धृतराष्ट्रके पापी पुत्रोंसे युद्ध करके दोनों भाई नकुल और सहदेव भी बहुत थक गये हैं
sañjaya uvāca |
śatravo hatabhūyiṣṭhā jñātayaḥ paripālitāḥ |
gṛhītvā sañjayaṃ cāsau nivṛttaḥ śinipuḍbhavaḥ |
ശത്രുക്കളുടെ ഭൂരിഭാഗം യോദ്ധാക്കൾ ഹതരായി; നമ്മുടെ ബന്ധുക്കൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. അങ്ങോട്ട് നോക്കൂ—ശിനിവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ സാത്യകി സഞ്ജയനെ പിടിച്ചു കൂട്ടിക്കൊണ്ട് മടങ്ങിവരുന്നു।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a battlefield ethic central to kṣatriya-dharma: the aim is not mere destruction but securing one’s side—protecting one’s own people while neutralizing hostile forces. It also shows that war includes restraint and control (taking a captive) alongside killing.
Sañjaya reports that the enemy has suffered heavy losses and that their own kinsmen have been safeguarded. He then points out that Sātyaki, a leading warrior of the Śini clan, has captured a man named Sañjaya and is returning with him as a prisoner.