Shloka 23
Chapter 23: Śakuni Reports, Kaurava Advance, and Arjuna’s Penetration of the Host
विष्वग्वाता: प्रादुरासन् नीचै: शर्करवर्षिण:,इति श्रीमहाभारते शल्यपर्वणि संकुलयुद्धे त्रयोविंशो5ध्याय:
viṣvagvātāḥ prādurāsan nīcaiḥ śarkaravarṣiṇaḥ | iti śrīmahābhārate śalyaparvaṇi saṅkulayuddhe trayoviṃśo 'dhyāyaḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—എല്ലാ ദിക്കുകളിലും നിന്നു കാറ്റുകൾ ഉയർന്നു; ആകാശത്തിന്റെ താഴ്ന്ന ഭാഗത്തു നിന്നു കല്ലുകഷണങ്ങളുടെ മഴ പെയ്യാൻ തുടങ്ങി. ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ ശല്യപർവ്വത്തിൽ ‘സങ്കുലയുദ്ധ’ വിവരണത്തിലെ ഇരുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse functions as an ominous battlefield sign: nature mirrors moral and tactical disorder. In the Mahābhārata’s ethical vision, such disturbances underscore how adharma and uncontrolled violence generate confusion and suffering that spread in all directions.
Sañjaya reports a sudden, unsettling change in the battlefield environment—winds from every side and a shower of gravel from low above—marking the intensity and confusion of the fighting. The second part is a colophon closing the chapter within the Śalya Parva’s ‘saṅkula-yuddha’ (entangled battle) narration.