Shloka 18
Śalya–Bhīma Gadā-saṃnipāta and Śalya’s Bāṇa-jāla against Yudhiṣṭhira
Book 9, Chapter 11
Devanagari script
शस्त्राग्रेष्वभवज्ज्वाला नेत्राण्याहत्य वर्षती | शिर:स्वलीयन्त भृशं काकोलूकाश्व केतुषु
Translation
ആയുധങ്ങളുടെ അഗ്രങ്ങളിൽ ജ്വാലപോലെ പ്രകാശം പിറന്നു; അത് കണ്ണുകളെ മിന്നിപ്പിച്ച് മഴപോലെ ഭൂമിയിലേക്കു വീഴുന്നതുപോലെ തോന്നി. യോദ്ധാക്കളുടെ ശിരസ്സുകളിലും പതാകകളിലും കാക്കകളും മൂങ്ങകളും വീണ്ടും വീണ്ടും വന്നു ചുറ്റിനിറങ്ങിത്തുടങ്ങി.
Word by Word
शस्त्राग्रेषुon the weapon-points
शस्त्राग्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशस्त्र + अग्र
FormNeuter, Locative, Plural
अभवत्arose/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular
ज्वालाa flame
ज्वाला:
Karta
TypeNoun
Rootज्वाला
FormFeminine, Nominative, Singular
नेत्राणिeyes
नेत्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootनेत्र
FormNeuter, Accusative, Plural
आहत्यhaving struck/afflicted
आहत्य:
TypeVerb
Rootहन्
FormAbsolutive (ktvā/lyap), Parasmaipada (usage-neutral here)
वर्षतीrained down/fell like rain
वर्षती:
TypeVerb
Rootवृष्
FormPresent (Laṭ), 3, Singular
शिरःसुon (their) heads
शिरःसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Locative, Plural
अलीयन्तhid themselves/settled
अलीयन्त:
TypeVerb
Rootली
FormImperfect (Laṅ), 3, Plural
भृशम्excessively, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
काकोलूकाःcrows and owls
काकोलूकाः:
Karta
TypeNoun
Rootकाक + उलूक
FormMasculine, Nominative, Plural
केतुषुon the banners/standards
केतुषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकेतु
FormMasculine, Locative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes