Shloka 54
शल्यस्य पाण्डवसेनापीडनम् — Śalya’s Assault on the Pāṇḍava Host
with Omens and Bhīma’s Counter
विभीस्तस्थौ महाराज व्यवस्थाप्य च वाहिनीम् | सिंहनादं भृशं कृत्वा धनु:शब्दं च दारुणम्,राजाधिराज! वे जोर-जोरसे सिंहनाद और धनुषकी भयंकर टंकार करके कौरव- सेनाको स्थिर रखते हुए रणभूमिमें निर्भय खड़े थे
vibhīḥ tasthau mahārāja vyavasthāpya ca vāhinīm | siṃhanādaṃ bhṛśaṃ kṛtvā dhanuḥśabdaṃ ca dāruṇam ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജാവേ! സൈന്യത്തെ ക്രമപ്പെടുത്തി സ്ഥിരമാക്കി, അവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിർഭയനായി അചഞ്ചലമായി നിന്നു. അവൻ പ്രബലമായ സിംഹനാദം മുഴക്കി, വില്ലിന്റെ ഭയാനകമായ ടങ്കാരവും ഉയർത്തി—സ്വപക്ഷത്തെ ഉത്സാഹിപ്പിക്കാനും ശത്രുവിൽ ഭയം വിതയ്ക്കാനും।
संजय उवाच
Educational Q&A
In a war setting, the verse highlights kṣatriya leadership: steadiness under pressure, organizing one’s forces, and using controlled displays of valor (lion-roar, bow-twang) to strengthen allies’ resolve and deter opponents—courage serving collective duty rather than mere bravado.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the warrior, after properly positioning the army, stands fearlessly on the battlefield and signals readiness through a loud lion-roar and a terrifying bow-sound, keeping the Kaurava host firm and battle-ready.