Shloka 27
कृपोपदेशः — द्रौणेरनिद्रा च
Kṛpa’s Counsel and Drauṇi’s Sleepless Resolve
'ट्रोणाचार्य धृष्टद्युम्नके हाथसे मारे गये” यह बात जब मैं पांचालोंके मुखसे सुनता आ रहा हूँ, तब धृष्टद्युम्नका वध किये बिना जीवित नहीं रह सकता ।।
droṇācāryaḥ dhṛṣṭadyumnena haste mārītaḥ—iti vārttāṃ yadāhaṃ pañcālānāṃ mukhāt śṛṇomi, tadā dhṛṣṭadyumnasya vadhaṃ kṛtvā vinā jīvituṃ na śaknomi. sa me pitur vadhād vadhyaḥ, pañcālā ye ca saṅgatāḥ; vilāpo bhagnasakthasya yastu rājño mayā śrutaḥ.
‘ആചാര്യ ദ്രോണൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ കൈയ്യാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു’ എന്ന് പാഞ്ചാലരുടെ വായിൽ നിന്ന് ഞാൻ കേട്ടുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു; ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ വധിക്കാതെ ഞാൻ ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല. പിതൃതുല്യനായ ഗുരുവിന്റെ വധത്തിന് അവൻ എന്റെ കൈയ്യാൽ വധ്യൻ; അവനോടൊപ്പം നിന്ന പാഞ്ചാലരും അതുപോലെ. കാരണം ദുഃഖത്തിൽ തകർന്ന രാജാവിന്റെ വിലാപം ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്—ആ ദുഃഖം പ്രതികാരം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
कृप उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the moral tension between personal loyalty and grief-driven vengeance: Kripa frames retaliation as a duty arising from the killing of a revered elder (Drona), showing how war ethics can be overtaken by the demand for retribution.
In the Sauptika Parva, after the Kurus’ defeat, Kripa speaks among the remaining Kaurava allies and declares that he cannot live without killing Dhrishtadyumna, whom he holds responsible for Drona’s death, and he extends blame to the Panchalas who supported that act.