Shloka 14
Brahmaśirastra-pratisaṃhāra — Retraction and redirection of the supreme weapon
Sauptika Parva, Adhyāya 15
“'मुने! मैंने भीमसेनके भयसे भारी संकटमें पड़कर अपने प्राणोंको बचानेके लिये ही यह अस्त्र छोड़ा था ।। अधर्मश्न कृतो<नेन धार्तराष्ट्र जिघांसता । मिथ्याचारेण भगवन् भीमसेनेन संयुगे,“भगवन्! दुर्योधनके वधकी इच्छासे इस भीमसेनने संग्रामभूमिमें मिथ्याचारका आश्रय लेकर महान् अधर्म किया था
muné! mayāpi bhīmasenasya bhayāt bhāri saṅkaṭe patitvā svaprāṇān rakṣituṃ kevalaṃ ayam astraḥ muktaḥ. adharmas tu kṛto 'nena dhārtarāṣṭraṃ jighāṃsatā; mithyācāreṇa bhagavan bhīmasenena saṃyuge.
മുനേ! ഭീമസേനന്റെ ഭയത്താൽ ഞാനും മഹാസങ്കടത്തിൽ അകപ്പെട്ടു, പ്രാണരക്ഷയ്ക്കായി മാത്രമേ ഈ അസ്ത്രം വിട്ടയച്ചുള്ളൂ. എന്നാൽ ഭഗവൻ! ധാർത്തരാഷ്ട്രനെ (ദുര്യോധനനെ) വധിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഈ ഭീമസേനൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ കപടാചാരത്തെ ആശ്രയിച്ച് മഹാധർമ്മഭംഗം ചെയ്തു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts self-defense with intentional wrongdoing: saving one’s life in extreme danger is presented as a motive, but deliberately pursuing an enemy’s death through deceitful means is condemned as adharma, highlighting the epic’s concern for ethical limits even in war.
A speaker explains that he discharged a weapon only to protect his life when threatened by Bhīmasena. He then accuses Bhīmasena of committing adharma in battle by adopting deceitful conduct with the aim of killing Duryodhana (the Dhārtarāṣṭra).