Shloka 23
Book 10, Adhyāya 12: Aśvatthāmā’s Request for the Cakra and the Brahmaśiras Context
गृहाण चक्रमित्युक्तो मया तु तदनन्तरम् | जग्राहोत्पत्य सहसा चक्रं सवब्येन पाणिना
gṛhāṇa cakram ity ukto mayā tu tad-anantaram | jagrāhotpatya sahasā cakraṃ savyena pāṇinā | sarva-yatna-balena api gṛhṇann evam idaṃ tataḥ | tataḥ sarva-balena api yad enaṃ na śaśāka ha |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഞാൻ ‘ചക്രം എടുക്കുക’ എന്നു പറഞ്ഞ ഉടനെ അവൻ സഹസാ ചാടി എഴുന്നേറ്റ് ഇടങ്കൈകൊണ്ട് ചക്രം പിടിച്ചു. എങ്കിലും എല്ലാ ശ്രമവും മുഴുവൻ ബലവും പ്രയോഗിച്ചിട്ടും അതിനെ ഉയർത്താനോ ഇളക്കാനോ അവനു കഴിഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ ദ്രോണപുത്രൻ ഉള്ളിൽ ദുഃഖാർത്തനായി; ശ്രമിച്ച് ക്ഷീണിച്ച ശേഷം അത് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ശ്രമം ഉപേക്ഷിച്ചു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the limits of brute strength: when desire and aggression exceed rightful capacity or moral restraint, effort alone cannot secure success, and frustration follows.
After being told to take the cakra, Droṇa’s son (Aśvatthāmā) impulsively grabs it with his left hand and strains with all his might, but cannot lift or move it; exhausted and distressed, he gives up the attempt.