Shloka 13
सौप्तिकपर्व — धृष्टद्युम्नसारथिवृत्तान्तः
Report of the Night Raid and Yudhiṣṭhira’s Lament
Devanagari script
यज्जित्वा तप्यते पश्चादापन्न इव दुर्मति: । कथं मन्येत विजयं ततो जिततर: परै:,“दुर्बुद्धि मनुष्य यदि विजय-लाभके पश्चात् विपत्तिमें पड़े हुए पुरुषकी भाँति अनुताप करता है तो वह अपनी उस जीतको जीत कैसे मान सकता है? क्योंकि उस दशामें तो वह शत्रुओंद्वारा पूर्णतः: पराजित हो चुका है
Translation
ഏത് വിജയം നേടിയ ശേഷം ദുർമതി മനുഷ്യൻ, ആപത്തിൽപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ കത്തിക്കരിഞ്ഞ് പശ്ചാത്താപത്തോടെ തപിക്കുമോ, അവൻ ആ ജയത്തെ ജയമെന്നു എങ്ങനെ കരുതും? കാരണം ആ നിലയിൽ അവൻ ശത്രുക്കൾക്കാൽ കൂടുതൽ തന്നെ കീഴടക്കപ്പെട്ടവനാകുന്നു.
Word by Word
यत्which (victory/that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
Formneuter, accusative, singular
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
TypeVerb
Rootजि
Formक्त्वा (absolutive/gerund), active
तप्यतेis tormented / repents
तप्यते:
TypeVerb
Rootतप्
Formलट् (present), आत्मनेपद, 3rd, singular
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
आपन्नःfallen into / afflicted
आपन्नः:
TypeAdjective
Rootआपन्न
Formmasculine, nominative, singular
इवas if / like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
दुर्मतिःa wicked-minded man / fool
दुर्मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्मति
Formmasculine, nominative, singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
मन्येतcould/should think
मन्येत:
TypeVerb
Rootमन्
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपद, 3rd, singular
विजयम्victory
विजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootविजय
Formmasculine, accusative, singular
ततःthereafter / from that (state)
ततः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootततः
जिततरःmore conquered / more thoroughly defeated
जिततरः:
TypeAdjective
Rootजिततर
Formmasculine, nominative, singular, comparative (तर)
परैःby others (by enemies)
परैः:
Karana
TypeNoun
Rootपर
Formmasculine, instrumental, plural
Speaker
सूत उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes