Shloka 15
एकवस्त्राथ पाज्चाली पाण्डवानभ्यवैक्षत । हतस्वान् द्वतराज्यांश्व॒ हृतवस्त्रान् हृतश्रिय:,पांचालराजकुमारी द्रौपदी तपस्विनी है। उसका जन्म किसी मानवी स्त्रीके गर्भसे नहीं हुआ है, वह अग्निके कुलमें उत्पन्न हुई और अनुपम सुन्दरी है। वह सब धर्मोको जाननेवाली तथा यशस्विनी है। उसे भरी सभामें खींचकर लानेवाले दुष्टोंने भयंकर तथा रोंगटे खड़े कर देनेवाले घमासान युद्धकी सम्भावना उत्पन्न कर दी है। अधर्मपूर्वक जूआ खेलनेवाले दुर्योधनके सिवा कौन है, जो द्रौपदीको सभामें बुला सके। सुन्दर शरीरवाली पांचालराजकुमारी स्त्रीधर्मसे युक्त (रजस्वला) थी। उसका वस्त्र रक्तसे सना हुआ था। वह एक ही साड़ी पहने हुए थी। उसने सभामें आकर पाण्डवोंको देखा। उन पाण्डवोंके धन, राज्य, वस्त्र और लक्ष्मी सबका अपहरण हो चुका था। वे सम्पूर्ण मनोवांछित भोगोंसे वंचित हो दासभावको प्राप्त हो गये थे। धर्मके बन्धनमें बँधे रहनेके कारण वे पराक्रम दिखानेमें भी असमर्थ-से हो रहे थे
sañjaya uvāca | ekavastrātha pāñcālī pāṇḍavān abhyavaikṣata | hatasvān dhṛtarāṣṭrāṁś ca hṛtavastrān hṛtaśriyaḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ഏകവസ്ത്രധാരിണിയായ പാഞ്ചാലി പാണ്ഡവരെ നോക്കി. ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ ആഹ്ലാദിക്കുന്നതും, പാണ്ഡവർ—രാജ്യവും ധനവും വസ്ത്രവും ശ്രീയും എല്ലാം കവർന്നെടുത്ത്—ദാസ്യത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെട്ട്, ധർമ്മബന്ധനത്തിൽ കുടുങ്ങി, വീര്യം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തവരെന്നപോലെ നിൽക്കുന്നതും അവൾ കണ്ടു.
संजय उवाच
Educational Q&A
When dharma is violated in public—especially through the humiliation of the vulnerable—the loss is not merely personal but societal: prosperity (śrī) and legitimacy collapse, and the conditions for destructive conflict are created.
Draupadī enters the royal assembly in distress, wearing only one garment, and looks at the Pāṇḍavas, who have been reduced by the dice-game to a state of dispossession—stripped of wealth, status, and even clothing—while the Kaurava side stands triumphant.