Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

गतो हि पक्षतां तेषां पार्षत: परवीरहा । रथातिरथसंख्यायां यो5ग्रणीरजुनो युवा,शत्रुवीरोंका संहार करनेवाला ट्रुपदकुमार धृष्टद्युम्न पाण्डवोंके पक्षका पोषक हो गया है। रथियों और अतिरथियोंकी गणनामें जिसका नाम सबसे पहले लिया जाता है, वह तरुण वीर अर्जुन धृष्टद्युम्नके लिये, यदि मेरे साथ उसका युद्ध हुआ तो, लड़कर प्राणतक देनेके लिये उद्यत हो जायगा। कौरवो! (अर्जुनके साथ मुझे लड़ना पड़े) इस पृथ्वीपर इससे बढ़कर महान्‌ दुःख मेरे लिये और क्या हो सकता है?

gato hi pakṣatāṁ teṣāṁ pārṣataḥ paravīrahā | rathātirathasaṅkhyāyāṁ yo 'graṇīr arjuno yuvā ||

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ശത്രുവീരസംഹാരിയായ പൃഷതപുത്രൻ (ദ്രുപദകുമാരൻ) ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ സത്യമായും അവരുടെ പക്ഷത്തിലേക്ക് ചേർന്ന് പാണ്ഡവരുടെ പ്രധാന ആശ്രയമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. രഥി-അതിരഥികളുടെ എണ്ണത്തിൽ ആദ്യം പേരെടുക്കപ്പെടുന്ന യുവവീരൻ അർജുനൻ—ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ കാരണത്താൽ അവന് എനിക്കെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യേണ്ടിവന്നാൽ—ജീവൻപോലും പണയം വെച്ച് പോരാടാൻ തയ്യാറാകും. ഓ കൌരവന്മാരേ! ഈ ഭൂമിയിൽ അർജുനനോടു യുദ്ധിക്കാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നതിലേറെ വലിയ ദുഃഖം എനിക്കെന്തുണ്ട്?

गतोgone, has gone
गतो:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
पक्षताम्the side/partisanship
पक्षताम्:
Karma
TypeNoun
Rootपक्षता
FormFeminine, Accusative, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
पार्षतःthe son of Pṛṣata (Dhṛṣṭadyumna)
पार्षतः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्षत
FormMasculine, Nominative, Singular
परवीरहाslayer of enemy-heroes
परवीरहा:
TypeAdjective
Rootपरवीरहन्
FormMasculine, Nominative, Singular
रथchariot-warrior (ratha)
रथ:
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Stem (in compound)
अतिरथgreat chariot-warrior (atiratha)
अतिरथ:
TypeNoun
Rootअतिरथ
FormMasculine, Stem (in compound)
संख्यायाम्in the enumeration/count
संख्यायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अग्रणीःleader, foremost
अग्रणीः:
TypeNoun
Rootअग्रणी
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
युवाyoung
युवा:
TypeAdjective
Rootयुवन्
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pārṣata (Dṛṣṭadyumna)
P
Pṛṣata/Drupada (implied by patronymic)
P
Pāṇḍavas
A
Arjuna
K
Kauravas