Shloka 16
सिकता वपन् सव्यसाची राजानमनुगच्छति । असक्ता: सिकतास्तस्य यथा सम्प्रति भारत । असक्तं शरवर्षाणि तथा मोक्ष्यति शत्रुषु,कुन्तीपुत्र सव्यसाची अर्जुन उस समय राजाके पीछे-पीछे जो बालू बिखेरते हुए यात्रा कर रहे थे, उसके द्वारा वे शत्रुओंपर बाण बरसानेकी अभिलाषा व्यक्त करते थे। भारत! इस समय उनके गिराये हुए बालूके कण जैसे आपसमें संसक्त न होते हुए लगातार गिरते हैं, उसी प्रकार वे शत्रुओंपर परस्पर संसक्त न होनेवाले असंख्य बाणोंकी वर्षा करेंगे
sikatā vapan savyasācī rājānam anugacchati | asaktāḥ sikatās tasya yathā samprati bhārata | asaktaṁ śaravarṣāṇi tathā mokṣyati śatruṣu | kuntīputraḥ savyasācī ||
വിദുരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ഭാരതാ, കുന്തീപുത്രൻ സവ്യസാചി അർജുനൻ രാജാവിന്റെ പിന്നാലെ നടക്കുമ്പോൾ വഴിയിൽ മണൽ ചിതറിക്കുന്നു. അവൻ ചിതറിച്ച മണൽകണങ്ങൾ പരസ്പരം ചേർന്നു പിടിക്കാതെ ഇടവിടാതെ ഒരു ധാരയായി വീഴുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ അവൻ ശത്രുക്കളുടെ മേൽ അസംഖ്യമായ, വേഗമേറിയ, പരസ്പരം അസംയുക്തമായ അമ്പുകളുടെ മഴ ഉടൻ വിടും—ധർമ്മയുദ്ധത്തിനുള്ള സംയമിതമായെങ്കിലും ദൃഢമായ സന്നദ്ധതയുടെ സൂചനയാണിത്.
विदुर उवाच
Educational Q&A
The verse uses a vivid simile to convey disciplined martial capability: Arjuna’s power is immense, yet expressed with control and purpose. The ethical undertone is that force, when aligned with dharma and duty, should be precise and restrained rather than chaotic or vindictive.
Vidura describes Arjuna walking behind the king while scattering sand. This action is interpreted as a sign and metaphor of Arjuna’s intent and capacity to rain arrows on enemies—like countless grains falling—foreshadowing impending conflict and Arjuna’s decisive role.