Shloka 5
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Saṃvāda: Anuśocana, Nimittāni, and Vidura’s Warning
भीम उवाच त्रीणि ज्योतींषि पुरुष इति वै देवलोडब्रवीत् । अपत्यं कर्म विद्या च यतः सृष्टा: प्रजास्तत:,भीमसेनने कहा--महर्षि देवलका कथन है कि पुरुषमें तीन प्रकारकी ज्योतियाँ हैं-- संतान, कर्म और ज्ञान; क्योंकि इन्हींसे सारी प्रजाकी सृष्टि हुई
bhīma uvāca | trīṇi jyotīṃṣi puruṣa iti vai devalo ’bravīt | apatyaṃ karma vidyā ca yataḥ sṛṣṭāḥ prajāstataḥ |
ഭീമൻ പറഞ്ഞു—ഋഷി ദേവലൻ പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ പുരുഷനിൽ മൂന്നു ജ്യോതികൾ ഉണ്ട്—സന്താനം, കര്മ്മം, വിദ്യ; ഇവയിൽ നിന്നാണ് പ്രജാസൃഷ്ടിയും സമൂഹപരമ്പരയും നിലനിൽക്കുന്നത്.
भीम उवाच
Educational Q&A
A person is sustained and made meaningful by three ‘lights’: offspring (continuity and responsibility), karma (right action and duty), and vidyā (knowledge and discernment). Together they uphold both personal life and the wider social order.
Bhima cites the authority of the sage Devala to state a moral principle: human flourishing and the creation/continuation of ‘prajā’ depend on progeny, dutiful action, and knowledge—framing an ethical standard for conduct and social responsibility.