Shloka 61
Sabhā Parva, Adhyāya 68 — Pāṇḍavānāṃ Vanavāsa-prasthānaḥ; Duḥśāsana-nindā; Pāṇḍava-pratijñāḥ
संकटमें पड़ा हुआ मनुष्य अग्निकी भाँति चिन्तासे प्रज्वलित हुआ सभाकी शरण लेता है, उस समय सभासदगण धर्म और सत्यका आश्रय लेकर अपने वचनोंद्वारा उसे शान्त करते हैं ।। धर्मप्रश्नमतो ब्रूयादार्य: सत्येन मानव: । विब्रूयुस्तत्र तं प्रश्न कामक्रोधबलातिगा:,अतः: श्रेष्ठ मनुष्यको उचित है कि वह धर्मानुकूल प्रश्नको सचाईके साथ उपस्थित करे और सभासदोंको चाहिये कि वे काम-क्रोधके वेगसे ऊपर उठकर उस प्रश्नका ठीक-ठीक विवेचन करें
saṅkaṭe patito manuṣyo 'gnir iva cintayā prajvalitaḥ sabhāṃ śaraṇaṃ gacchati; tadā sabhāsadaḥ dharma-satya-āśrayaṃ kṛtvā svair vacobhis taṃ śāntayanti. dharma-praśnam ato brūyād āryaḥ satyena mānavaḥ; vibhruyus tatra taṃ praśnaṃ kāma-krodha-balātigāḥ.
വിദുരൻ പറഞ്ഞു—ദുരിതത്തിൽ പതിച്ച മനുഷ്യൻ ചിന്തയുടെ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ച് സഭയുടെ ശരണം തേടുന്നു. അപ്പോൾ സഭാസദന്മാർ ധർമ്മവും സത്യവും ആശ്രയിച്ച് തങ്ങളുടെ വാക്കുകളാൽ അവനെ ശമിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ശ്രേഷ്ഠൻ ധർമ്മപ്രശ്നം സത്യത്തോടെ ഉന്നയിക്കണം; സഭാസദന്മാർ കാമ-ക്രോധത്തിന്റെ ബലം അതിക്രമിച്ച് ആ ചോദ്യം യഥാർത്ഥമായി പരിശോധിച്ച് വിധി പറയണം.
विदुर उवाच
Educational Q&A
In times of crisis, ethical decision-making should be brought before a competent assembly: the questioner must speak truthfully and frame the issue as a dharma-question, while the counsellors must deliberate impartially, free from desire and anger, grounding their counsel in dharma and satya.
Vidura describes the proper function of the royal assembly: a distressed person seeks the sabhā for guidance, and the sabhāsads are expected to pacify him through principled counsel. He then states the rule of procedure—truthful presentation by the petitioner and dispassionate, accurate deliberation by the council.